Reisverslag 2015 – deel 6: Gross-Rosen

Eenmaal aangekomen bij het zeer afgelegen kamp Gross-Rosen worden we geconfronteerd met de tekst boven de poort ‘Arbeid Macht Vrij’. We melden ons bij het gereconstrueerde administratiegebouw, waar we een kort onderhoud hebben met Marta Sadlocha. Zij heeft voor ons de goedkeuring geregeld voor de toegang tot het kamp. Marta geeft hier rondleidingen en heeft veel kennis over Gross-Rosen. We spreken af haar nogmaals te treffen na ons bezoek aan het kamp.

Een van de zwaarste kampen

Het kamp is naast de steengroeve gebouwd die in 1940 door de DEST is aangekocht. Gross-Rosen was aanvankelijk een subkamp van KL Sachsenhausen. Op 2 augustus 1940 vond het eerste transport gevangenen vanuit Sachsenhausen plaats. Op 1 mei 1941 werd Gross-Rosen een zelfstandig kamp. Dit zou, zoals later bleek, de geschiedenis in gaan als een van de zwaarste kampen: werken tot de dood erop volgt, zo luidde het motto. Gross-Rosen Polen 01Door de slechte hygiënische omstandigheden, het gebrek aan medische zorg, lange zware werkdagen, slecht voedsel en de constante terreur van de nazi’s was het sterftecijfer extreem hoog.

Onwerkelijke wereld van graniet

We brengen om te beginnen een bezoek aan de steengroeve. Wat opvalt, is dat de groeve uit twee gedeelten bestaat. Marta legt ons later uit hoe deze situatie is ontstaan. De steengroeve is na de oorlog namelijk niet gesloten, het tweede gedeelte is pas na de oorlog ontstaan. In zijn totaal is de groeve een indrukwekkende steenmassa. Als gevolg van regenwater dat niet kan wegvloeien, is in het midden een twintig meter diep meer ontstaan. Tel de huidige hoogte (boven de waterlijn) daarbij op en het resultaat is een enorme afgrond. Maar liefst drie kabelbanen overspannen de steengroeve. Het is niet moeilijk om je voor te stellen dat werken in deze harde en koude onwerkelijke wereld van graniet onmenselijk zwaar moet zijn geweest.

Gesprek met MartaGross-Rosen Polen 02

Na de steengroeve bezoeken we het kamp en nemen de tijd om het uitgebreid te bekijken en alle informatie tot ons te nemen. Vervolgens hebben we in het administratiegebouw een uitvoerig gesprek met Marta. Welwillend, vriendelijk en met grote betrokkenheid en kennis van zaken bij het onderwerp staat ze ons te woord.

Goudtrein van de nazi’s

Met een hoofd vol informatie en gedachten keren we terug naar het hotel. We besluiten nog wat nader onderzoek te doen naar de goudtrein van de nazi’s. We hopen enkele contacten te kunnen leggen en het liefst zelfs een bezoek te brengen aan één van de tunnelcomplexen van het Riese-project. Het leggen van contacten blijkt moeilijker dan gedacht. Bovendien zijn we weliswaar voor de trein op de juiste locatie, maar voor het bezoeken van één van de tunnelcomplexen juist niet. De tunnels bij Książ zijn een paar dagen voordat wij arriveerden gesloten voor alle publiek. In onderling overleg besluiten Fara en ik (helaas) om de volgende dag toch verder te reizen, want we hebben nog een flinke reis voor de boeg. We zullen morgen vanuit Gross-Rosen vertrekken met de gedachte in het achterhoofd dat we hier nog eens terugkomen. Ook Andreas Sulzer heeft grote interesse in de gold train en houdt de ontwikkelingen nauwgezet in de gaten.* Een mogelijke samenwerking met hem sluiten we niet uit.

 

* Nieuwsupdate: in augustus 2016 zijn de onderzoekers gaan graven op zoek naar de tunnel waar de trein zich moet bevinden. Lees er meer over via de volgende links:

De actuele ontwikkelingen zijn te volgen via de landelijke media.